توقف زمان در شبکه های اجتماعی – تست میزان اعتیاد به اینترنت

بابک گلپریان درس آموخته ها, متفرقه 2 نظرات

شبکه های اجتماعی به شدت جذاب اند، من و خیلی از اطرافیانم با گروه های سنی گوناگون و به دلایل متنوع، هر روز و مدام مشغول چک کردن شبکه های متنوع اجتماعی از گوشی ها و کامپیوترهای خود هستیم، بدون اینکه کوچکترین ایده ای داشته باشیم روزانه چقدر از وقت گرانبهای خود را صرف این کار می کنیم…

اگر شما هم جزو آن دسته از افرادی هستید که به سراغ استفاده از شبکه های اجتماعی می روید در حالی که کارهای مهم تری برای انجام دادن دارید، باید به اثرات آن و هزینه فرصت هایی که به این دلیل از دست می دهید جدی تر تمرکز کنید.

این دغدغه برای من از جایی شروع شد که متوجه شدم تمرکزم بر روی کارهایم، مدام با شنیدن صدا و پیام و … از گوشی یا کامپیوترم بهم می ریزد.

من به هیچ وجه قصد ندارم در اینجا به نقد شبکه های اجتماعی بپردازم، چرا که معایب و مزایای فراوان آن بر همگان اثبات شده است و هم اکنون این شبکه ها همانند گوشی موبایل، تلویزیون و … جزء (به نوعی) لاینفک زندگی امروز ما هستند و طبیعتا زیاده روی در استفاده از هر ابزاری است که می تواند ما را دچار اختلال کند.

هدف من تنها بیان دغدغه ای است که از استفاده شخصی بیش از حد خودم از شبکه های اجتماعی و گوشی همراهم حس کردم. ( و البته می کنم!)

در نگاه اول به کار بردن کلمه اعتیاد برای یک وقت گذرانی ساده در شبکه های اجتماعی و اینترنت کمی به نظر کلیشه ای و تند به نظر می رسد.

برای توصیف میل به وقت گذراندن در انواع شبکه های اجتماعی و افراط بیش از حد در استفاده از آنها تا میزانی که به نحوی که بر سایر جوانب زندگی ما اثر بگذارد، شاید بتوان از واژه اعتیاد استفاده کرد.

بیایید ابتدا اعتیاد را معنی کنیم:

اعتیاد به شبکه های اجتماعی

 

  1. یک بیماری است که در آن شخص رفتاری را بدون در نظر گرفتن عوارض آن، مدام تکرار می‌کند. این بیماری با ایجاد اختلال در کنترل بر سیستم رفتار – پاداش، باعث تکرار آن رفتار می‌گردد. (Wikipedia)
  2. شرایطی است که در آن شخص جهت کسب رضایت و لذت شخصی، اقدام به انجام فعالیتی می کند که استمرار و تکرار آن برای وی به اضطرار تبدیل شده و با مسئولیت های عادی زندگی فردی (از جمله، روابط اجتماعی، کار و فعالیت های زندگی روزمره) تداخل می کند و روی آنها اثر (منفی) می گذارد. به طوری که خود شخص ممکن است متوجه رفتار خارج از کنترلش و عواقب و اثری که بر زندگی خود و دیگران می گذارد نباشد. (https://www.psychologytoday.com/basics/addiction)

شاید صرف ساعت ها در هر شبانه روز برای چک کردن اضافه شدن تعداد لایک ها (Like) پیام ها و یا عکس های جدید به اشتراک گذاشته شده توسط سایر کاربران، از دید ما چیزی بیش از یک سرگرمی نباشد. اما شناختن مرز بین علاقه و سرگرمی با “وابستگی” و “آسیب رساندن” به فعالیت های روزمره امری دشوار است.

اگرچه “پاداش” حاصله از صرف این همه وقت – جذب تعدادی Like و مخاطب، شاید نیاز ما به دیده شدن (حال دیده شدن و تایید شدن توسط چه کسانی و با چه ملاکی؟!) و کسب احساس رضایت از آن، خود جای تفکر  و تعمق بیشتر دارد.

اما مثلا اگر روزی ۳ ساعت از وقت مان را صرف این کار بررسی عکس های افراد ناشناس و یا مطالعه و پیگیری پیام افرادی کنیم که حتی شاید نمیشناسیم نشانه اعتیاد ما به تلگرام است؟ روزی ۵ ساعت چطور؟

می توان بحث کرد که این وقت عموما برای مطالعه موارد مرتبط با کار و زندگی، اخبار جدید جهان و ایران و کسب اطلاعات از دنیای مدرن صرف شده است؟ اینطور نیست؟

هیچ مطالعه علمی و تحقیق پزشکی تاکنون به طور رسمی، اعتیاد به وقت گذرانی در شبکه های اجتماعی را به عنوان یک اختلال و یا بیماری نمی شناسد. اگر چه زیاده روی های صورت گرفته در این خصوص این معضل و یا رویکرد جدید را به موضوع بحث و تحقیقات گسترده ای تبدیل کرده است.

تحقیقات صورت گرفته در دانشگاهی در شیکاگو نشان می دهد که اعتیاد به شبکه های اجتماعی می تواند از اعتیاد به الکل و یا حتی سیگار نیز مضر تر باشد. چرا که این تحقیقات نشان داده اشتها و ولع جامعه برای (چک کردن) شبکه های اجتماعی به مراتب حتی از افراد معتاد به سیگار یا الکل هم بیشتر است!

در دانشگاه هاروارد مغز افراد را با MRI اسکن کردند تا ببینند وقتی شخصی “راجع به خودش” حرف میزند در داخل مغز او چه اتفاقی می افتد؟ “خود گویی” در واقع بخش عمده ای از کارهایی است که ما در شبکه های اجتماعی می کنیم…

نتیجه تحقیقات نشان داد که اینگونه “از خود گویی ها” در ارتباطاتات روزمره، در واقع بخشی از مغز انسان را تحریک می کند که لذت بسیاری برای ما به ارمغان می آورد… لذتی حتی معادل غذا خوردن و …

البته که شرکت های بزرگ صاحب شبکه های مجازی هم در ایجاد این کشش و در جذب بیش از پیش ما به اینگونه شبکه ها بی تقصیر نیستند، آنها شبانه روز در تلاشند تا راههایی برای جذاب تر شدن و همه گیر شدن شبکه های خود پیدا کنند تا جایی که دیگر نتوانیم در مقابل استفاده از آنها مقاومت کنیم…

شبکه های اجتماعی شبکه های اطلاعاتی بسیار قوی ای هستند که با ثبت داده های (عموما) خود خواسته از سوابق و سلایق روزانه مان، خود را مدام بروز می کنند و برای جذب هر چه بیشتر ما سعی در منطبق کردن مطالب ارائه شده با داده های موجود از علایق شخصی مان -به شخصی ترین و خصوصی ترین شکل ممکن- می کنند. راهی هوشمندانه برای استفاده از نیازهای روانشناختی کاربران در جهت جذب و عادت دادن تعداد بیشتری کاربر، در استفاده مداوم از شبکه های متنوع مجازی…

حتمی دقت کرده اید که اغلب با رنگ های جذاب  استفاده شده در نشان دادن اطلاعات جدید، به اشکال مختلف به چک کردن شبکه های اجتماعی جذب می شویم، مواردی از قبیل اینکه چند نفر مطلب ما را دیده اند، چند رویداد و پیام جدید از آخرین بار اتفاق افتاده است، یا اینکه دیگران راجع به ما چه گفته اند و مطلب و عکس ما را چند نفر دوست داشته اند و دقیقا چه کسانی!

و اینگونه است که دیگر مقاومت در مقابل “پاداش” دیدن تعداد پیام های جدید در قسمت Notification بالای صفحه فیسبوک، Like های جدید اینستاگرام و پیام های جدید گروه های مورد علاقه مان در تلگرام اگر نگوییم ناممکن که بسیار سخت شده است!

از طرف دیگر نیز بررسی محتوایی مواردی که هم اکنون در شبکه های اجتماعی بیشتر توسط “ما” جذاب تلقی می شوند و بازدید کننده بیشتری دارند، خود داستان دیگری ست و پیامد های مثبت و منفی ناشی از سلیقه “غالب” مان خود حکایت دیگری!

در حقیقت شاید امروزه سایت و شبکه هایی در دنیا بیشتر دوام می آورند که بیشتر اعتیاد آور باشند!

like

می توان به کمک آزمون زیر تا حدی تخمین زد که چقدر به اینترنت و استفاده از آن اعتیاد داریم ؟

آزمون اعتیاد به اینترنت (IAT: Internet Addiction Test) اولین اولین ابزار اندازه گیری تایید شده جهت سنجش اعتیاد به اینترنت می باشد، که در راهنمای IAT شرح داده شده است. استفاده از اینترنت در سه سطح “کنترل شده”، “معمولی” و “بیش تز حد” دسته بندی شده است. برای اطلاعات دقیق تر و کامل تر به سایت (RestoreRecovery.net) مراجعه نمایید.

– با توجه به امتیازبندی های زیر، بهترین جوابی که برای شما به شرایط ذکر شده در هر سوال نزدیکتر است را انتخاب نمایید.

  • ۰ = هیچوقت
  • ۱ = به ندرت
  • ۲ = گاهی
  • ۳ = به طور منظم
  • ۴ = اغلب
  • ۵ = همیشه

 

سوال  هیچوقت به ندرت  گاهی به طور منظم اغلب همیشه
۱ هر چند وقت یکبار ممکن است متوجه شوید بیشتر از آن که انتظار داشته اید پای اینترنت نشسته اید؟!
۲ هر چند وقت یکبار ممکن است کار های عادی و روزمره شخصی خود را به خاطر بیشتر آنلاین بودن، به عقب بیاندازید؟
۳ هر چند وقت یکبار ممکن است ترجیح دهید بجای روابط رو در رو و صمیمانه با نزدیکان و دوستان خود، به صورت آنلاین با آنها در ارتباط باشید؟
۴ هر چند وقت یکبار ممکن است از میان افراد مجازی خود، دوست و روابط تازه بسازید؟
۵ هر چند وقت یکبار دوستان و نزدیکانتان، از زمان زیادی که آنلاین هستید و صرف اینترنت می کنید به شما غر می زنند؟
۶ هر چند وقت یکبار ممکن است کار های درسی و نمره شما تحت الشعائ آنلاین بودنتان و یا استفاده از اینترنت قرار گیرد؟
۷ هر چند وقت یکبار قبل از اینکه باقی کارهای خود را شروع کنید اول ایمیل خود را چک میکنید؟
۸ هر چند وقت یکبار بازده کاریتان تحت الشعاع آنلاین بودن شما و استفاده شما از اینترنت قرار میگیرد؟
۹ هر چند وقت یکبار وقتی کسی از شما می پرسد “داری آنلاین چه کار میکنی؟” حالت پنهان کاری یا تدافعی به خود میگیرید؟
۱۰ هر چند وقت یکبار برای فراموش کردن افکار ناراحت کننده خود، به استفاده اینترنت ترقیب میشوید؟
۱۱ هر چند وقت یکبار خود را مشغول فکر کردن و یا برنامه ریزی دفعه بعدی می بینید که قرار است آنلاین شوید؟
۱۲ چقدر فکر میکنید که زندگی بدون اینترنت بسیار بی مزه و لوس و خسته کننده خواهد بود ؟
۱۳ چند وقت یکبار اگر کسی مزاهم آنلاین بودن شما شود از کوره در می روید؟
۱۴ چند وقت یکبار بخاطر آنلاین بودن و استفاده از اینترنت متوجه شده اید که دیرتر از معمول خوابیده اید؟
۱۵ چند وقت یکبار فکر شما در هنگاهی که آفلاین هستید، به خیال پردازی در خصوص اتفاقات آنلاین و استفاده از اینترنت مشغول می شود؟
۱۶ چند وقت یکبار به خود می گویید ” فقط چند دقیقه دیگر!” و یا “فقط یکم بیشتر آنلایم می مانم؟”
۱۷ چند وقت یکبار تصمیم میگیرید زمان کمتری را صرف آنلاین شدن بگذارید و موفق نمی شوید؟
۱۸ چند وقت یکبار سعی میکنید میزان آنلاین بودن خود را مخفی کنید؟
۱۹ چند وقت یکبار بجای آنکه بیشتر با دیگران بیرون بروید، وقت خود را صرف آنلاین بودن می کنید؟
۲۰ چند وقت یکبار احساس نگرانی یا اضطراب یا بی حوصلگی و ناراحتی شما با آنلاین شدنتان از بین می رود؟

 

 

حال با جمع نمرات حاصل از پاسخ شما به تک تک سوالات، به نتیجه نهایی می رسیم. عددی که می تواند بیانگر شدت وابستگی شما به اینترنت باشد:

  • بین ۰ تا ۳۰    –    هیچ!

  • بین ۳۱ تا ۴۹ –  وابستگی خفیف

    شما یک کاربر نرمال و معمول اینترنت هستید، ممکن است هر از چند گاهی کنترل زمان وب گردی و آنلاین بودنتان  از دستتان برود، ولی به طور کل کنترل میزان مصرف شما از اینترنت، دست خودتان است.

  • بین ۵۰ تا ۷۹ وابستگی معمولی

    شما گاها در استفاده از اینترنت زیاده روی میکنید و از این بابت دچار مشکل میشوید، بهتر است به عواقب کامل ناشی از آن و اثر زیاده روی در استفاده از اینترنت در زندگی خود کمی دقیق تر شوید.

  • بین ۸۰ تا ۱۰۰ وابستگی بیش از حد

  • وابستگی شما به اینترنت بسیار زیاد است و کنترل امور در خیلی از موارد از دست شما خارج میشود. بهتر است به عواقب و اثرات این مساله و هزینه فرصت های از دست رفته بر روی زندگی خود تمرکز کنید ئو از اثرات مستقیم اینترنت بر زندگی خود بکاهید.
گرداوری، ترجمه و نگارش

بابک گلپریان

زمینه فعالیت من مشاوره و آموزش تخصصی در زمینه مدیریت پروژه هاست، دوره های آمادگی جهت کسب PMP، مشاوره طراحی، بهبود و پیاده سازی سیستم هایی برای مدیریت هر چه بهتر پروژه ها, به طور کلی مشاوره مدیریتی از آنالیز و توجیه اقتصادی کسب و کار تا برنامه ریزی، کنترل و مدیریت پروژه های سازمان ها.

نظرات 2

  1. اخبار فرهنگ و هنر

    اخبار جهانی ، بهترین و جامعترین سیستم
    جمع آوری خبر فارسی و قویترین موتور جستجوی خبر و جستجوگر
    هوشمند خبر
    اخبار جهان ، با ما از همه چیز باخبر شوید
    ، اخبار جهانی

  2. اقتصادي

    پایگاه خبری اخبارنوین ، رسانه مستقل و پویایی
    است برای انعکاس رخدادهای ایران و جهان در حوزه های
    مختلف فرهنگ ، اجتماعی و فناوری .

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *